„Subkatastrofalne” uderzenie asteroidy wyjaśnia niezwykły wygląd Deimosa

20 sierpnia 2026, 09:16

Deimos, mniejszy z księżyców Marsa, od dawna intryguje naukowców swoją gładką powierzchnią. Wygląda, jakby został celowo pokryty grubą warstwą pyłu. Najbardziej charakterystycznym elementem jego powierzchni jest rozległe zagłębienie w okolicy bieguna południowego. Znajduje się tutaj płytka niecka o średnicy około 10 kilometrów, którą widać już na zdjęciach z sond Viking.



Trzy czarne dziury w bardzo starej galaktyce

17 sierpnia 2026, 11:08

Zespół astronomów kierowany przez Hannah Übler z Instytutu Maxa Plancka odkrył trzy masywne aktywne czarne dziury w jednej galaktyce, którą możemy obserwować w czasie, gdy od Wielkiego Wybuchu minęło 1,15 miliarda lat. Czarne dziury zidentyfikowano w galaktyce J0148-4214. Jej przesunięcie ku czerwieni wynosi z = 5,02. Naukowcy zbadali ją za pomocą urządzenia NIRSpec Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba.


Czym jest SIBO i jak wyglądają objawy?

5 sierpnia 2026, 15:29

Wzdęcia, bóle brzucha, przewlekłe biegunki lub zaparcia - jedną z możliwych przyczyn tych dolegliwości jest SIBO, szczególnie u osób z czynnikami ryzyka. Jego objawy mogą przypominać zespół jelita drażliwego, a oba zaburzenia mogą również współistnieć. Dowiedz się, czym jest przerost bakteryjny jelita cienkiego, jakie daje objawy i w jaki sposób można go zdiagnozować.


Ludzie polowali na mamucice. Samce zwykle ginęły w sposób naturalny

4 sierpnia 2026, 13:02

Od dziesięcioleci archeolodzy spierają się o pochodzenie ogromnych nagromadzeń kości mamucich, liczących czasem setki osobników w jednym miejscu. Czy to ślady naturalnych katastrof – zwierząt wpadających do bagien, pułapek terenowych czy ginących podczas powodzi – czy raczej dowód systematycznego polowania przez ludzi paleolitu? Odpowiedzi na to pytanie szukali Hannah Moots z Uniwersytetu Sztokholmskiego, Jarosław Wilczyński z Polskiej Akademii Nauk, Love Dalén i David Diez-del-Molino ze szwedzkiego Centrum Paleogenetyki oraz kilkudziesięcioosobowy zespół ze Szwecji, USA, Wielkiej Brytanii, Niemiec, Estonii i Holandii.


Odkurzacz do odpadów radioaktywnych

3 sierpnia 2026, 11:36

Gdy dochodzi do wybuchu broni jądrowej, ognista kula wyciąga w powietrze glebę i okoliczne szczątki, topi je w ekstremalnie wysokiej temperaturze, po czym ochłodzony materiał opada z powrotem na ziemię w postaci drobnych, szklistych kuleczek promieniotwórczego pyłu. Analiza tych mikroskopijnych próbek pozwala śledczym ustalić pochodzenie materiału rozszczepialnego, co stanowi jeden z filarów amerykańskiego systemu bezpieczeństwa jądrowego. Daje bowiem możliwość szybkiego wskazania sprawcy ataku, co ma odstraszać zarówno wrogie państwa, jak i organizacje terrorystyczne.


Odkryto pierwszą supermasywną czarną dziurę swobodnie przemierzającą kosmos

28 lipca 2026, 09:48

Zespół astronomów z University of Maryland, kierowany przez Roberta Steina, opisał w The Astrophysical Journal Letters pierwszy znany przypadek rozerwania gwiazdy przez siły pływowe (tidal disruption event, TDE) czarnej dziury, który miał miejsce wyraźnie poza centrum galaktyki. Odkrycie dostarcza mocnego argumentu za istnieniem tzw. wędrujących supermasywnych czarnych dziur – obiektów przewidywanych teoretycznie, ale dotąd niemal nieuchwytnych.


Nietypowy przebieg zakażenia i nowa koncepcja heterowirulencji

27 lipca 2026, 11:56

Na łamach New England Journal of Medicine naukowcy z Uniwersytetu w Kolonii, Niemieckiego Centrum Badań nad Zakażeniami (DZIF) oraz Broad Institute (Harvard/MIT) opisali rzadki przypadek przebiegu zakażenia, który rzuca nowe światło na to, jak bakterie chorobotwórcze ewoluują wewnątrz jednego pacjenta. Badacze wprowadzili pojęcie heterowirulencji – jednoczesnego występowania w obrębie tego samego zakażenia subpopulacji bakterii o wyraźnie różnym poziomie zjadliwości.


Poznaliśmy pierwsze imię majańskiego matematyka-astronoma. Uczony żył 1300 lat temu

24 lipca 2026, 10:15

W 2010 roku, podczas wykopalisk w gwatemalskim Xultun, archeolodzy natrafili na niepozorną kamienną komorę. Jej ściany pokrywały malowidła przedstawiające dostojników z tytułem taaj („obsydian"), a wśród nich władcę Xultun, Yax We'n Chan K'inicha. Prawdziwa sensacja była ukryta nie w wizerunkach, lecz w gęstwinie drobnego pisma naniesionego później na te same ściany. To ponad pięćdziesiąt „mikrotekstów" zawierających obliczenia dotyczące kalendarza i astronomii. Autorzy badań, Franco D. Rossi z Massachusetts Institute of Technology, David Stuart z University of Texas at Austin i Heather Hurst ze Skidmore College, poinformowali na łamach Antiquity, że wśród tekstów znaleźli coś wyjątkowego – imię matematyka.


Viagra wspomoże onkologię? Sildenafil zapobiega przerzutom?

22 lipca 2026, 10:57

Viagra (sildenafil) kojarzy się głównie z leczeniem zaburzeń erekcji. Tymczasem zespół naukowców z Instytutu Weizmanna w Izraelu, kierowany przez prof. Ayelet Erez, opublikował w Cancer Research pracę, która pokazuje, że ten sam lek może ograniczać rozprzestrzenianie się nowotworów i działa przez mechanizm, którego nikt wcześniej nie opisał.


Neolityczni łowcy-zbieracze prowadzili świadomą introdukcję ryb do jezior Skandynawii

20 lipca 2026, 11:51

Gdy myślimy o rewolucji neolitycznej – momencie, w którym człowiek przestał być biernym uczestnikiem przyrody i zaczął nią świadomie zarządzać – zwykle mamy na myśli uprawę zbóż i hodowlę zwierząt. Badania opublikowane w czasopiśmie Antiquity przez Axela Mjæruma i Ellen K. Friis z Muzeum Historii Kultury Uniwersytetu w Oslo oraz Andreasa J. Kirchhefera z Dendroøkologen i niezależnego badacza Trygve Hesthagena pokazują, że zdolność do przekształcania ekosystemów posiadały już społeczności łowiecko-zbierackie, i to na kilka tysięcy lat przed pojawieniem się rolnictwa w Skandynawii.


Zostań Patronem

Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.

Patronite

Patroni KopalniWiedzy